Chính sách lương đối với giáo viên - từ quan điểm của Đảng đến thực tiễn

Chủ nhật - 09/02/2014 23:17 | Nguyễn Thanh Phong
Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 – 2020 xác định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt”(1). Quan điểm “phát triển đội ngũ giáo viên” một lần nữa được khẳng định và được xác định là khâu then chốt để thực hiện thành công công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam.
Với quan điểm “giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng của giáo dục và được xã hội tôn vinh” (Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII), Đảng ta luôn đặc biệt quan tâm và có nhiều định hướng chính sách lớn đối với đội ngũ giáo viên, trong đó có chính sách lương. Văn kiện Đại hội VI của Đảng đưa ra quan điểm phải “nâng cao vị trí xã hội, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của những người dạy học”(2). Nghị quyết Trung ương 4 (khóa VII) xác định: “Thực hiện chính sách khuyến khích vật chất và tinh thần đối với giáo viên, khuyến khích người giỏi làm nghề dạy học. Có chính sách ưu đãi đặc biệt về tiền lương và phụ cấp đối với giáo viên dạy ở những nơi khó khăn thuộc vùng cao, vùng sâu, hải đảo và một số vùng miền núi”. Tiếp theo, Nghị quyết Trung ương 2 (khóa VIII) đưa ra định hướng: “Thực hiện các chính sách ưu tiên ưu đãi đối với giáo dục – đào tạo, đặc biệt là chính sách đầu tư và chính sách tiền lương” và đưa ra giải pháp: “Lương giáo viên được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp và có thêm chế độ phụ cấp tùy theo tính chất công việc, theo vùng do Chính phủ quy định”… Đây là những quan điểm chỉ đạo, định hướng chính sách quan trọng của Đảng, là cơ sở để Nhà nước cụ thể hóa bằng những chính sách về lương cũng như các chính sách ưu đãi khác đối với đội ngũ giáo viên các cấp. Đồng thời, là sự khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của đội ngũ giáo viên đối với sự nghiệp giáo dục – đào tạo cũng như trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Thực hiện quan điểm trên của Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quy định chính sách lương và các chế độ phụ cấp đối với giáo viên. Tuy nhiên, từ quan điểm, định hướng của Đảng đến những chính sách cụ thể của Nhà nước về chính sách lương, phụ cấp đối với giáo viên vẫn còn khoảng cách rất xa. Đến năm 2012, lương của giáo viên vẫn được xếp chung trong thang bậc lương hành chính sự nghiệp, chưa “được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp” như Nghị quyết Trung ương 2 đề ra. Nhà nước cũng ban hành các văn bản quy định các khoản phụ cấp theo lương đối với giáo viên như: phụ cấp ưu đãi, phụ cấp thu hút (đối với các trường chuyên biệt, các vùng khó khăn), phụ cấp thâm niên. Song, việc thực hiện chế độ lương, phụ cấp của giáo viên cũng còn nhiều bất cập, chưa tạo được động lực để xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên một cách bền vững.
Đơn cử như chế độ phụ cấp thâm niên nhà giáo. Theo quy định, một giáo viên phải sau 6 năm (kể cả năm tập sự) đứng lớp mới được hưởng. Đối với những sinh viên mới tốt nghiệp, những người từ ngành, nghề khác thì chế độ phụ cấp thâm niên nhà giáo không khuyến khích, thu hút được họ. Hơn nữa, các chế độ phụ cấp khác như ưu đãi, thu hút… thì các ngành nghề khác cũng đều có các chế độ phụ cấp tương tự như phụ cấp công vụ, phụ cấp nghề… Như vậy, lương giáo viên không cao hơn lương của các công chức, viên chức của các ngành, nghề khác trong khi họ phải đáp ứng nhiều yêu cầu và chịu nhiều áp lực mang tính đặc thù công việc. Với tính chất nghề nghiệp đặc thù và chế độ lương, phụ cấp như hiện nay, ngành giáo dục khó có thể thu hút nhân lực chất lượng cao tham gia vào lực lượng giáo viên. Và trong những năm gần đây, cùng với việc tuyển sinh vào các trường sư phạm ngày càng khó khăn thì tình trạng “chảy máu” ra bên ngoài của lực lượng giáo viên cũng đang dần trở thành vấn đề cần phải được quan tâm và có giải pháp khắc phục.
Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 – 2020 xác định một trong những khâu then chốt để thực hiện thành công công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam là phát triển đội ngũ giáo viên. Đây không chỉ là một trong những giải pháp cốt yếu mà còn là một trong những mục tiêu cơ bản, quan trọng của đổi mới nền giáo dục. Để thực hiện được khâu then chốt này, một trong những nhóm giải pháp cần phải được quan tâm, thực hiện là đổi mới và hoàn thiện chính sách lương đối với đội ngũ giáo viên các cấp. Nhóm giải pháp này cần tập trung vào các nội dung sau:
Một là, tiếp tục quán triệt và nhận thức sâu sắc quan điểm của Đảng về vai trò của đội ngũ giáo viên các cấp và những định hướng chính sách của Đảng về lương, phụ cấp đối với giáo viên. Sự thấm nhuần các quan điểm, định hướng này phải ở tất cả các cấp, các ngành, trước hết là các cấp ủy đảng, chính quyền cũng như toàn thể nhân dân.
Hai là, Nhà nước cần đổi mới, hoàn thiện chính sách lương, phụ cấp đối với giáo viên và coi đây là giải pháp đột phá để phát triển đội ngũ giáo viên. Chính sách lương, phụ cấp đối với giáo viên cần được xây dựng, hoàn thiện đúng với quan điểm lương của giáo viên phải “được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp” và “đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển”. Thang bậc lương của giáo viên được xây dựng có tính khoa học để vừa đảm bảo thu hút được nguồn nhân lực có chất lượng cao tham gia vào đội ngũ giáo viên vừa khuyến khích đội ngũ giáo viên yên tâm, gắn bó với nghề. Bên cạnh đó, các chế độ phụ cấp theo lương cũng cần phải được xem xét, bổ sung, hoàn thiện để khuyến khích giáo viên yên tâm, gắn bó với nghề.
Ba là, Nhà nước xem xét, trao quyền tự chủ thực sự cho các cơ sở giáo dục và hoàn thiện cơ chế cạnh tranh trong giáo dục. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, điều kiện để giao quyền tự chủ theo hướng phát huy tối đa tiềm năng, sức sáng tạo, năng động của các cơ sở giáo dục trong khuôn khổ pháp luật. Khuyến khích các cơ sở giáo dục chủ động tăng các nguồn thu sự nghiệp để chi trả lương, thưởng cho giáo viên. Phân cấp quản lý đội ngũ giáo viên cho các cơ sở giáo dục. Giáo viên có quyền thỏa thuận lương của mình với các cơ sở giáo dục. Như vậy, gánh nặng ngân sách nhà nước để trả lương, phụ cấp cho giáo viên sẽ giảm đi.
Cùng với giao quyền tự chủ, cơ chế cạnh tranh trong giáo dục cũng phải được hoàn thiện và phát huy trên tất cả các hoạt động của giáo dục và ở mọi chủ thể tham gia hoạt động giáo dục. Đối với giáo viên, cạnh tranh không những giúp cho mỗi giáo viên tự hoàn thiện, phát triển mà còn mang lại tính công bằng trong việc hưởng lương, phụ cấp.
Bốn là, đa dạng các nguồn thu để chi trả lương cho giáo viên. Đối với lương, phụ cấp của giáo viên, ngân sách nhà nước chỉ tập trung chi trả lương và các khoản phụ cấp cơ bản. Bên cạnh đó, cùng với việc khuyến khích các cơ sở giáo dục gia tăng quỹ lương của đơn vị, Nhà nước cũng cần phải xem xét, điều chỉnh lại mức thu học phí và thực hiện hiệu quả công tác xã hội hóa giáo dục để đảm bảo gia tăng nguồn chi trả lương, phụ cấp cho giáo viên.
Với khả năng có hạn của ngân sách nhà nước và yêu cầu cân đối giữa các ngành, nghề, Nhà nước sẽ rất khó khăn trong việc đổi mới và hoàn thiện chính sách lương đối với đội ngũ giáo viên. Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới nền giáo dục và thực trạng đội ngũ giáo viên các cấp hiện nay của nước ta, chính sách lương đối với đội ngũ giáo viên không thể không được đổi mới và hoàn thiện. Đây không chỉ là yêu cầu cấp bách để thực hiện thành công công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam mà còn là một trong những điều kiện tiên quyết để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực – nhân tố đặc biệt quan trọng để xây dựng và phát triển đất nước.
--------------------------------------------------
(1) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tr.131.
(2) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, NXB Sự thật, Hà Nội, 1987, tr.91. 
Tác giả bài viết: Bùi Ngọc Hiền
Nguồn tin: www.hcmcpv.org.vn
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết