Trong bí, ngoài khó

Thứ tư - 05/03/2014 07:20 | Nguyễn Thanh Phong
TCCSĐT - Năm 2014 mới đi qua chưa được đầy 02 tháng nhưng chắc chắn những gì diễn ra ở U-crai-na sẽ được xếp vào diện những sự kiện chính trị thế giới nổi bật nhất của năm. Không chỉ số phận của đất nước này đã được rẽ ngoặt về một chiều hướng khác mà bước ngoặt ấy còn động chạm tới lợi ích của nhiều đối tác khác ở U-crai-na, tới quan hệ giữa họ với nhau và qua đó tới cả chính trị thế giới.
Quốc hội U-crai-na đã đóng vai trò quyết định cuộc đối đầu giữa Tổng thống dân bầu Vích-to Y-a-nu-cô-vích (Victor Yanukovych) và phe đối lập. Quốc hội khóa này được bầu ngày 28-10-2012 với 449 vị dân biểu. Đảng các khu vực của ông V. Y-a-nu-cô-vích chỉ giành được 128 ghế, nhưng vẫn là đảng phái chính trị lớn nhất trong nghị viện. Đảng này đã kết hợp được với một vài đảng nhỏ và tranh thủ được nhiều trong số 123 vị dân biểu độc lập không thuộc đảng phái chính trị nào một dạng liên minh không chính thức tạo nên đa số trong Quốc hội, cho dù khá mong manh. Sau khi hơn 70 dân biểu thuộc liên minh này chạy sang phe đối lập thì ông V. Y-a-nu-cô-vích bị mất đa số trong nghị viện. Ngày 22-02 vừa qua, với lá phiếu thuận của 328 dân biểu, Quốc hội U-crai-na đã phế truất ông V. Y-a-nu-cô-vích.

Không chỉ phế truất mà Quốc hội U-crai-na còn dự định đưa ông V. Y-a-nu-cô-vích ra tòa xét xử về tội giết người hàng loạt. Quốc hội này còn hủy luật công nhận vị thế pháp lý của các ngôn ngữ thiểu số bình đẳng với tiếng U-crai-na, trong đó có tiếng Nga - một động thái mà ai cũng hiểu rằng trước hết nhằm vào nước Nga. Cuộc bầu cử tổng thống mới tại U-crai-na cũng được Quốc hội ấn định vào ngày 25-5-2014. Qua đó có thể thấy, Quốc hội U-crai-na đang đóng vai trò "phế vua, lập vua" ở quốc gia này, đứng hẳn về phía lực lượng chống đối Tổng thống Vích-to Y-a-nu-cô-vích và định vị chính thể mới ở U-crai-na là "thân EU, sơ Nga".

Kết cục này gây bất ngờ trong khi việc xảy ra chính biến lại không hẳn bất ngờ. Từ sau cuộc Cách mạng màu da cam đến nay, U-crai-na luôn trong tình trạng chính trường bị phân cực và nội bộ xã hội bị phân hóa. Các phe chống đối thay nhau lên cầm quyền đều không những không khắc phục được tình trạng phân hóa đó mà còn làm cho nó trở nên sâu sắc hơn. Bên trong thì như vậy, còn về bên ngoài thì U-crai-na đã và đang trở thành đối tượng bị giành giật giữa Nga với Mỹ và EU, khiến nước này không thể gây dựng được vị thế cân bằng có lợi nhất cho mình. Tổng thống Vích-to Y-a-nu-cô-vích cũng đã mắc phải một số sai lầm không nhỏ trong thất bại chính trị của chính mình. Tất cả những nhân tố ấy cùng lúc tác động khiến cho U-crai-na đến nay chưa thể có được sự thống nhất nội bộ vốn không thể thiếu để có được ổn định chính trị và hài hòa xã hội. Nếu chính thể mới tới đây hình thành không khắc phục được bản chất đặc thù này ở tình hình chính trị xã hội nội bộ và quan hệ đối ngoại của U-crai-na thì rồi đây sớm muộn sẽ lại xảy ra những gì đã từng xảy ra.

Hiện tại, mọi dấu hiệu đều cho thấy, Quốc hội và những phe phái chính trị đang thắng thế ở U-crai-na đều lâm vào bế tắc trong việc định hướng giải pháp cho vấn đề mấu chốt đó. Lý do đơn giản là sự đoàn kết nhất trí của họ trong cuộc tranh giành quyền lực đã ngã ngũ với Tổng thống dân bầu Vích-to Y-a-nu-cô-vích, giờ đã nhường chỗ cho sự bất đồng quan điểm do tranh giành quyền lực với nhau ở thời hậu chính biến. Tình trạng đó báo hiệu khả năng cả cuộc bầu cử tổng thống tới đây cũng chưa thể có đủ khả năng bảo đảm vãn hồi sự ổn định chính trị ở nước này. Hai mối nguy khác nữa đối với U-crai-na là khó khăn tài chính và vùng miền ly khai. Để tránh bị phá sản, U-crai-na hiện cần 35 tỷ USD và chỉ riêng trong năm nay phải trả nợ 13 tỷ USD. Chỉ EU, Nga và Quỹ Tiền tệ quốc tế mới có thể giúp U-crai-na khắc phục khó khăn tài chính này và cả ba sẽ chẳng “cho không, biếu không” mà sẽ buộc U-crai-na phải chấp nhận những điều kiện về chính trị lẫn kinh tế. Nguy cơ quốc gia tan rã hay vùng miền cát cứ hiện đang rất tiềm tàng. 

Nhưng chính các đối tác bên ngoài này hiện cũng đang rất khó xử. Mỹ và EU có được cơ hội còn thuận lợi hơn cách đây 10 năm để kéo U-crai-na ngả hẳn về phía mình. Nhưng nếu ở U-crai-na không sớm thành lập được chính phủ mới thì họ sẽ không thể đổ tiền của vào giúp U-crai-na giải quyết vấn đề khó khăn tài chính và ngân sách. Nếu họ không chịu chơi và chịu chi mạnh tay ở lần này thì U-crai-na chỉ còn có thể dựa cậy vào Nga mà Nga hiện lại nghi ngờ tính hợp pháp, hợp hiến của chính quyền mới ở U-crai-na và chắc chắn sẽ không hậu thuẫn chính quyền nào không thân thiện với Nga ở U-crai-na. Vì thế, Nga vừa gia tăng áp lực chính trị và kinh tế đối với U-crai-na lại vừa chờ đợi để lựa theo diễn biến tiếp theo khi có sự điều chỉnh chính sách thích hợp. EU cũng không nhanh chóng, dễ dàng có được sự đồng thuận nội bộ về bỏ tiền ra cứu giúp U-crai-na mà muốn có sự cùng gánh vác cũng như chia sẻ của Nga và Quỹ Tiền tệ quốc tế. Bên nào cũng có những con chủ bài riêng nhưng rõ ràng tất cả đều chưa dứt khoát về biện pháp chính sách đối với U-crai-na. Chính biến ở U-crai-na đến nay gây bất lợi đối với ảnh hưởng và vị thế quốc tế của Nga. Nhưng thời gian các phe thắng thế ở U-crai-na cũng như Mỹ và EU bế tắc đối sách càng kéo dài thì diễn biến tình hình càng dần có lợi thêm cho Nga./.

Phan Lang
 


Nguồn tin: www.tapchicongsan.org.vn
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết